പ്രശ്നബാധിത മണിപ്പൂര്‍ :

 

{]iv\_m[nX aWn¸qÀ .

 

 

lnPmw Cdt_mXv kn§v, Ia}WnÌv ]mÀ«nbpsS CXnlmk \mbI³ aWn¸qcns\ C³Uybpw Bbn Iq«n tNÀ¯Xns\ FXnÀ¯nêì. aWn¸qcns\ sNmÃn Ct±lw Ia}WnÌv ]mÀ«nsb XÅn ]dªnêì. Cdt_mZnsâ CSXp AëIqe hnLS\hmZw aWn¸qcnse lnµp kaql¯ns\ Cìw hioIcn¨p sIm­ncnçì.

 

1964C aWn¸qcnse BZy hnLS\ hmZ kwLS\ \nehn hì. kmaqly ]cnjvIcWw Bbnêì AhÀ apt¶m«v h¨ amÀKw. ]s£ Hê LSIw hn¹hs¯ AëIqen¨p. hn¹hw B{Kln¨ LSIw sdhe}jWdn KhÀs×âv Hm^v aWn¸qÀ F¶ t]cn Adnbs¸SpIbpw Ing¡³ ]mInØm\nte¡v ]cnioe\¯n\mbn t]mbn F¦nepw ]m¡v A[nIrXÀ aWn¸qcnIÄs¡Xnsc apJw Xncn¨p. aWn¸qcn dn_epIsf AdÌv sNbvXv AhÀ C³Uy³ t]meoknë ssIamdn. BÀ Pn Fw ho­pw ]nfÀ¶v lnµp \thm²m\ {]NmcI³ Bb kp[nÀ æamdnsâ t\XrXz¯n Hê {Kq¸pw \mss{aIv]mw _ntizizÀ kn§nsâ t\XrXz¯n amÀIvknÌv se\n\nÌv {Kq¸v Bbpw ]ncnªp.

 

kp[oÀ FXncmfnIfm h[n¡s¸SpIbpw c­p LSI§fpw X½nepÅ FXnÀ¸v ImcWhpw Bbt¸mÄ _ntizizÀ sdhe}j\dn ]o¸nÄkv {^­v F¶ ]mÀ«n Øm]nçIbpw ]o¸nÄkv en_tdj³ BÀan F¶ kmbp[ kwLS\ 1978C Øm]nçIbpw sNbvXp . _ntizizdpw HmP F¶ {]apJ tKm{X§fn \nìw 20 t]êw ssN\bn t]mbn hn¹ht]mcm«¯n ]cnioe\w t\SpIbpw \Ivksseäv hnizmk§sf DbÀ¯n ]nSnçIbpw sNbvXp. ChÀ ssN\¡v AëIqew Bbn hmZnçIbpw, än_äns\ C³Uy ]nSns¨Sp¡m\mbn {iançì Fì Btcm]nçIbpw sNbvXp.

 

Htc kabw Xs¶ ]o¸oÄkv sdhe}jWdn ]mÀ«n H^v Im§ven ]mIv Kanglaipak  ( aWn¸qcnsâ ]gb t]ê) D­mhpIbpw aWn¸qcnsâ kzmX{´y¯nt\msSm¸w P\t{ZmlnIsf sIms¶mSpçIbpw sN¿pw F¶v {]Jym]n¨p. 

 

]o¸nÄkv en_tdj³ BÀan emkbnse s{Sbn\n§në tijw XncnsN¯n Ia}WnÌv coXnbn skÃpIÄ D­mçIbpw Bbp[§Ä kwLSn¸nçIbpw sNbvXp. ssN\ ]cnioe\w \evInbXÃmsX Bbp[§Ä ChÀ¡v \evInbnê¶nÃ. bpssWäUv \mjW ens_tdj³ {^­pw cmPvæamÀ taLsâ t\XrXz¯n sainiyama F¶ t]cn ]p\kwLSn¸nçIbpw sNbvXp.

 

1979C 3 {Kq¸pIfpw Cw^m Xmgvhcbn Kdnà bp²w Bcw`nçIbpw C³Uy³ ssk\yw cwK¯v Cd§pIbpw sNbvXp. 1981 C ]n F F t\Xmhv hntizizÀ kn§ns\ AdÌv sN¿pIbpw , 1982 G{]nen hntizizdns\m¸w t\Xmhmb æ©_nlmcn kn§v sImÃs¸SpIbpw sNbvXp. F¶mepw iàn £bn¡msX ]n F F t]mcm«w XpScvì.

 

]n F F bpw bp F³ F F^pw abçaêì I¨hS¡msc sImÃpIbpw aZyw,lnµo kn\na, ]pIbne F¶nh Xmgvhcbn \ntcm[nçIbpw sNbvXp.

 

]n¶oSv 1988þ98 ImeL«§fn Xo{hhmZw Xe s]m¡n. 2003 Cë tijw Manipur Peoples Liberation Front Csâ t\XrXz¯n Meitei  {Kq¸pIÄ H¶n¨Wn tNêIbpw ]n F F bpw bp F³ F F^pw tNdvì Fw ]n F F^v F¶v t]ê kzoIcnçIbpw sNbvXp.

 

2001 C kwLSnXw Bbn \S¶ B{IaW§fn Bêw sImÃs¸«nænepw FÃm {][m\ ]mÀ«n¡mêsSbpw Hm^okpIÄ, Akw»n aµncw, {]apJ cm{ãob¡mêsS hoSpIÄ F¶nh I¯n¨Xnëw ]pdIn aWn¸qcnse Meitei  {Kq¸pIÄ BsWì IêXs¸Spì.

 

 

2003 Cë tijw Fw ]n F F^v Csâ kmbp[ hn`mKw aWn¸qÀ ]o¸nÄkv BÀan C³Uy³ ssk\y¯nsâ I®p sh«n¨v _Àa AXnÀ¯nbnepw, Nucm Nmµv ]pÀ PnÃbnepw Iym¼pIÄ cq]oIcn¨p.

 

2004 C at\mca F¶ aWn¸qcn kv{Xosb Bkmw ssd^nÄkv Phm·mÀ _emÂkwKw sNbvXp sImes¸Sp¯nbXns\Xnsc aWn¸qcn kv{XoIÄ Bkmw ssd^nÄknsâ ImwKv e t^mÀSv slukn§v Csâ ap¶n \áÀ Bbn {]IS\w \S¯nbnêì. Ctdmw iÀanf 1958 Cse F F^v Fkv ]n BIväns\Xnsc Bdp hÀjw \o­ ]«nWn kacw \S¯n. C³Uy³ KhÀs×âv \ntbmKn¨ I½nän Cu \nbaw amäm³ \nÀtZins¨¦nepw {]Xntcm[ a{´meb¯nsâ FXnÀ¸ns\ XpSÀ¶v CXp {]m_ey¯n hê¯nbnÃ.